Thiết kế lại giấc mơ

Ăn theo Bầu cử Mỹ

Bầu cử Mỹ có lẽ cũng là sự quan tâm của nhiều công dân trên toàn thế giới chứ không chỉ riêng gì công dân Mỹ, và tôi thì thực tâm ít nhiều cũng muốn quan tâm, nhưng trên thực tế cũng chưa quan tâm được nhiều.

Tôi nghe nói rằng người có thể cạnh tranh với ông Obama là người có khả năng phát triển kinh tế nước Mỹ, và đương nhiên nền kinh tế nước Mỹ phồn thịnh cũng tạo nên được sự ổn định cho nền kinh tế và có thể cho cả những mắt chuỗi khác. Sự thay đổi có thể cũng là một điều tốt.

Chính vì chưa theo dõi sát được quá trình để phân tích đánh giá hai người này nên cũng không dám đưa ra một nhận định gì cụ thể, nhưng những gì ông Obama để lại cho nước Mỹ trong quãng đường đã qua thì tôi nghĩ rằng nó cũng chưa phải là một cái gì thật ấn tượng để tạo nên tình cảm lớn đối với các công dân quốc tế.

Ý thức hệ quốc gia của Mỹ có tên là "Giấc mơ Mỹ", nó cũng ồn ào như chủ nghĩa cộng sản ở Liên Xô trước đây. Điều này có nghĩa là có gì đó hỏng với mấy ý tưởng đó. Nay là lúc nước Mỹ đã và đang nghĩ lại. Người dân ngày càng mất niềm tin về cái gọi là Giấc mơ Mỹ.

Tôi hình dung hàng triệu người Mỹ đang bất mãn vì tan vỡ giấc mơ Mỹ, đang kêu ca vì mất đi những gì.

Một phóng sự về đói nghèo trên nước Mỹ của hãng truyền hình NBC giới thiệu chân dung một gia đình Mỹ nghèo phải nhận trợ cấp lương thực (dưới hình thức food stamps). Gia đình này sống trong một căn hộ có ít nhất hai phòng ngủ, đi xe hơi Dodge bóng lộn, đến sinh nhật con vẫn mua được một bánh kem to cả nhà ăn không hết. Nhưng họ vẫn than phiền là không có tiền mua sách cho con đọc. Họ rơi nước mắt tủi thân vì điều đó. Trả lời phỏng vấn của phóng viên, họ nói rằng khi sự nghèo đói bắt buộc họ phải lựa chọn từ chối một trong hai niềm vui của con (quà sinh nhật >< sách) là đã chà đạp vào lòng tự trọng của con người.

Ngay cả ngưỡng "chật vật" (cái mà người Mỹ hay gọi là struggle to make ends meet), người Mỹ cũng không bao giờ chạm tới sự chật vật của nhiều phần khác trên trái đất này.

Năm 2010, có 46.2 triệu người Mỹ (chiếm 15.1% dân số) rơi vào tình trạng nghèo đói. Tuy nhiên, không thể dùng đến ngưỡng nghèo đói bần hàn như vẫn thường thấy ở nhiều phần còn lại của thế giới để nói chuyện về nước Mỹ, vì đó vốn là ngưỡng mà một người Mỹ nghèo trung bình không bao giờ chạm tới. Hệ thống phúc lợi Mỹ, dù luôn bị người Mỹ phàn nàn là tệ hơn châu Âu hoặc Canada, tạo ra một lớp “lưới an toàn” cho người nghèo trong nước qua các bếp ăn miễn phí, nơi cư ngụ tạm thời miễn phí, trợ cấp giao thông miễn phí – ba thành phần căn bản của một cuộc sống tối thiểu.

Đổi lấy cuộc sống "chật vật" ấy, hàng năm, họ sẽ sắp xếp được một chuyến đi nghỉ cho cả gia đình, có lẽ là một chuyến đi biển nào đó trong vùng Caribe. Hoặc một chuyến đi Las Vegas.

Một giấc mơ mà trong đó con người không phải lựa chọn gạt bỏ bất kỳ một nhu cầu nào để ưu tiên cho một nhu cầu khác (thiết thực hơn), đó có phải là một giấc mơ lành mạnh hay không?

Giấc mơ Mỹ là lời hứa hẹn về cơ hội được sống trong tự do, công bằng và thịnh vượng. Nhưng giấc mơ Mỹ không có định mức cụ thể cho cả ba thành tố đó. Nói một cách khác, mỗi người tự ấn định cho mình một kỳ vọng (và niềm tin vào những thứ mà họ xứng đáng được hưởng) khi "thiết kế" ra giấc mơ cho chính mình. Đôi khi, giấc mơ có tan vỡ hay không phụ thuộc vào chính thiết kế mang tính cá nhân đó.

Sự thay đổi của một cá nhân trong lịch sử có thể đóng góp tới sự phát triển của một đất nước. Nhìn từ nước Mỹ cũng như nhìn từ Việt Nam thì tôi nghĩ rằng, Việt Nam chúng ta cũng cần có những con người đủ mạnh, đủ minh mẫn, đủ sáng tạo và đủ phẩm chất để có thể đưa Việt Nam qua những chặng đường khó khăn hiện nay.

Thế giới luôn vận động và chuyển hoá liên tục. Kẻ mạnh ngày hôm nay chưa chắc đã mạnh vào ngày mai. Nhưng người chiến thắng là người hiểu rõ chính bản thân mình và hiểu quy luật vận động của thế giới như câu ngạn ngữ cổ "biết mình biết ta trăm trận trăm thắng". Sẽ rất là khiêng cưỡng khi ghép y nguyên xã hội của ta với đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội hoàn toàn riêng biệt với bất kỳ quốc gia nào. Để phát triển phải hình thành 1 đội ngũ trí thức của ta thật sự phải có tâm và có tầm. Chắc chắn những người này hơn ai hết phải nắm được sự phát triển tất yếu của loài người sẽ đi về đâu, và quan trọng hơn phải thực sự không mang nặng sự hằn thù giai cấp, xuất xứ, vùng miền, tôn giáo hay bất kỳ nguyên nhân gì đang chia cắt cản trở sự hoà hợp của dân tộc ta. Tầng lớp này chỉ hình thành khi trên người và trái tim không còn vết thương chiến tranh. Vậy ngay từ bây giờ thay vì tranh cãi nhau ai đúng ai sai hãy quan tâm làm tất cả những gì có thể để hình thành và phát triển một lực lượng đủ sức gánh vác vai trò xứ mệnh lịch sử đưa dân tộc ta phát triển.

Mỗi người, cần đủ minh mẫn để tự thiết kế giấc mơ cho mình và biết thiết kế lại giấc mơ cho mình.