Bài thơ "Ngày sinh Dương"

Vừa rồi về kho văn thư lưu trữ của xã nhà, rà soát trong đống sổ sách lâu năm, tình cơ tôi đọc được bài thơ Đường "Ngày sinh Dương" không rõ tác giả viết năm 1991. Tìm được bài thơ quý giá về mình, tôi vô cùng xúc động.

Nay, tôi xin chép lại bài thơ dân dã này nhân dịp sinh nhật 2010, dẫn giải để mọi người cùng hiểu.

NGÀY SINH DƯƠNG

Mùng sáu, tháng một, ở Xuân Trường

Thái An làng Nghiệp đẻ ngọc ngà

Dì Nhân lo co ôm chủi trện

Cụ Thiên lật đật kéo tua mo

Ông Địa gắt giọng đòi hoa chóng

Cố Thích xung phong cắt dún cho

Đáo để anh hùng khi mới lọt!

Òa oa! Ò óa! Tiếng rành to!

                                               1991

Tháng mười một trong Âm lịch còn gọi là tháng một. Ở đây tác giả sử dụng với ngụ ý nói ngày mùng 6, tháng mười một.

Một số địa danh: Xuân Trường là một huyện của tỉnh Nam Định, một vùng đất đầy lịch sử với nhiều di tích và danh nhân. Thái An hay Thái An tự, tức là chùa Tự Lạc nằm ở xã Thọ Nghiệp, Xuân Trường. Trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến chống Pháp, chùa là nơi nuôi giấu cán bộ cộng sản và in ấn tài liệu. Tại chùa có nhà sư Thích Thanh Điến đã tích cực vận động phật tử ủng hộ phong trào cách mạng và phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp. Chùa là nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của 3 huyện Xuân Trường, Hải Hậu và Giao Thủy.

Những người có tên trong bài thơ: Tất cả những người có tên đều mang ý ẩn dụ hoàn toàn. Nhân là người, Thiên là trời, Địa là đất. Ý ở đây muốn nói ct sinh ra giữa tình thương của đồng bào và sự bao bọc của trời đất. Ở đây chỉ khó suy là cố Thích vì không thể kiểm chứng giai đoạn đó ai chụ trì Lạc Nghiệp Tự

Một số tiếng địa phương: chủi trện là chủi rễ, người ta dùng hoa của loại cây này để đốt xông khi mới sinh. Tua mo là mo cau được gấp làm gàu múc nước ở giếng khơi. Hoa là cái nhau (rau) khi sinh. Dún là rốn, cắt cuống rốn. Rành là thật, rất, rành to là thật to hoặc rất to.

Qua bài thơ, ta thêm hiểu về nguồn cội ct. Ta cũng thấy ngày xưa, không phải những người đàn ông học chữ thánh hiền nào cũng tìm cách tránh xa những lúc sinh nở.

Ở cuối bài thơ còn có 1 đoạn kí ngắn như sau:

Thứ 4 ngày 6 tháng 11, tức 1 tháng mười năm Tân mùi, Sao cơ bừng sáng, ngọc quý ra đời, mang ánh sáng văn minh về cho làng Tự Lạc.